Reminiscentie - Herinneringen uit de schooltijd

• Gebruik (indien beschikbaar) reminiscentiemateriaal rond het thema school. Leg verschillende herkenbare materialen op tafel, zoals een oude atlas, een oude Bijbel, een lei en griffel, een oud schoolboek, een letterdoosje, een inktpotje of andere schoolse voorwerpen.

• Print de foto's uit (of maak ze op een andere manier) toonbaar tijdens de activiteit

• Bereid de praatkaarten voor

• Reminiscentiemateriaal rond het thema school

• Afbeeldingen

• Praatkaarten

Intro

Gebruik (indien beschikbaar) reminiscentiemateriaal rond het thema school. Leg verschillende herkenbare materialen op tafel, zoals een oude atlas, een oude Bijbel, een lei en griffel, een oud schoolboek, een letterdoosje, een inktpotje of andere schoolse voorwerpen.

Het onderwijs in Vlaanderen heeft de voorbije 100 jaar heel wat veranderingen doorgemaakt. De manier waarop kinderen naar school gingen, les kregen en leerden, zag er vroeger heel anders uit dan vandaag.

Sommige ouderen herinneren zich nog de grote klassen, de lei en griffel, de inktpot, het leesplankje, de strenge leerkrachten en het bidden in de klas. Andere herinneringen zijn misschien minder duidelijk of komen pas terug wanneer iemand een voorwerp, foto of verhaal herkent.

Vanaf de jaren 1950 veranderde de kijk op onderwijs geleidelijk. Er kwamen andere ideeën over opvoeding en leren en ook de manier waarop leerkrachten met kinderen omgingen, veranderde.

Ik ga nu een kort stukje voorlezen. Welke dingen herkennen jullie nog uit jullie eigen schooltijd?

‘In de school zelf begon de dag met de bel. Er werden rijen van twee gevormd die we van buiten kenden. De juffrouw kwam voor de rij en dan in stilte – of ’t waren slechte punten – naar boven. Niet babbelen in de rij of ge wist er van! Dan binnenkomen, kleren afdoen en aan de kapstok hangen. Dat was een katholieke school, dus eerst ons gebed. Onzevader, een Weesgegroet en een akte van geloof of een akte van berouw, naargelang de maand. En als het dan speeltijd was, voor de speeltijd bidden en na de speeltijd bidden. Dat was eerst vijf minuten gebed, dus ge moogt rekenen twintig minuten gebed op een ganse dag. ’s Morgens gingen we naar school van halfnegen tot halftwaalf, de zaterdag ook. ’s Middags van halftwee tot halfvijf. Het programma was zo groot niet als vandaag maar ze verloren meer tijd met al die andere dingen.’

Vragenkaartjes

De kaartjes kunnen doorheen de activiteit willekeurig worden gebruikt. Kies vooral vragen die aansluiten bij wat de bewoners zelf vertellen. Eén herinnering kan gerust aanleiding geven tot meerdere vervolgvragen.

Gebruik eventueel bijpassende afbeeldingen of voorwerpen rondom de onderwerpen die in het gesprek aan bod komen.

• Wat herinner je je nog van de lagere school?

• Hoe zag jouw klaslokaal eruit?

• Wat hing er aan de muren in de klas? Denk je bijvoorbeeld aan een schoolbord, kaarten of een foto van het koningspaar?

• Hoe groot was jouw klas? Met hoeveel kinderen zaten jullie ongeveer?

• Gingen jongens en meisjes samen naar school of waren ze gescheiden?

• Wie gaf er les: een juf, meester, zuster, broeder of iemand anders?

• Was jouw school streng?

• Kreeg je soms straf? Wat gebeurde er dan?

• Welke vakken kreeg je op school?

• Welk vak deed je het liefst?

• Was er een vak dat je helemaal niet graag deed?

• Haalde je goede punten op school?

• Wat stond er op jouw rapport?

• Kreeg je veel huiswerk?

• Welke voorwerpen zaten vroeger in jouw boekentas?

• Droeg je speciale kleren of een uniform naar school?

• Hoe laat moest je op school zijn?

• Hoeveel dagen per week ging je naar school?

• Ging je ook op zaterdag naar school?

• Had je een vrije namiddag?

• Woonde je ver van school? Hoe ging je naar school?

• Ging je alleen, met broers of zussen of samen met andere kinderen?

• Wat deden jullie tijdens de speeltijd?

• Gingen jullie op schoolreis? Waar gingen jullie naartoe?

• Wat vond je leuk aan naar school gaan?

• Wat vond je minder leuk?

• Ben je ooit van school veranderd?

• Tot welke leeftijd ben je naar school gegaan?

• Welke richting of opleiding volgde je?

• Moest je soms voorlezen voor de klas?

• Ken je de rekentafels nog? Kun je er eentje opzeggen?

• Mocht je vroeger met je linkerhand schrijven of moest je met rechts schrijven?

   

De catechismus

Voor veel ouderen was de catechismus een vast onderdeel van het schoolleven. Vooral kinderen die naar een katholieke school gingen, kregen regelmatig godsdienstles. Tijdens deze lessen leerden ze de belangrijkste geloofswaarheden aan de hand van korte vragen en vaste antwoorden.

De meester, juffrouw, zuster, broeder of priester stelde een vraag en de kinderen moesten het antwoord zo goed mogelijk uit het hoofd kunnen opzeggen. Soms moesten de vragen en antwoorden thuis worden ingestudeerd en werden ze de volgende dag in de klas overhoord.

Het ging dus sterk om vanbuiten leren en onthouden. Veel van deze zinnen zijn bij ouderen jarenlang blijven hangen. Zelfs wanneer ze de tekst niet meer volledig kennen, kan een eerste stukje van de vraag soms voldoende zijn om het antwoord opnieuw naar boven te halen.

Dit kan mooie herinneringen oproepen aan de godsdienstlessen, de school, de leerkracht of priester en de manier waarop er vroeger les werd gegeven.

Herinneren ze zich nog wat ze op de volgende vragen moesten antwoorden?

Waar is God?

• God is overal; in de hemel, op de aarde, en op alle plaatsen.

Ziet en weet God alles?

• God ziet alles, zelfs onze geheimste gedachten; Hij weet alles, ook de toekomstige dingen.

Is er meer dan één God?

• Neen, er is maar één God. 

Hoeveel goddelijke Personen zijn er?

• Er zijn drie goddelijke Personen: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige geest.

Zijn er engelen die ons bijzonder bewaren?

• Ja, God heeft aan ieder van ons een engelbewaarder gegeven.

Wanneer vieren wij de geboorte van Jezus Christus?

• Wij vieren de geboorte van Jezus Christus op het feest van Kerstmis.

Waar en wanneer is Jezus Christus gestorven?

• Jezus Christus is gestorven op den Kalvarieberg, nabij Jerusalem, den Vrijdag voor Paschen, die daarom Goede Vrijdag wordt genoemd.

Overlopen van overige afbeeldingen

Overloop ter afsluiting de afbeeldingen die in het gesprek nog niet naar boven gekomen zijn. Hierbij ontstaat er vaak wel spontaan een gesprek bij de bewoners.